Desember

Það eru þessir morgnar...

Þegar dagurinn heldur að hann byrji fyrir sex, börnin halda að þríréttaður morgunmatur detti af himnum ofan, Freyja Björg heldur að hún sé Flash Gordon en Þórey heldur að hún sé fjögurra ára og geti hlaupið niður stigana, bílinn heldur að hann sé snjóhús, bílstóllinn hennar Úlfdísar að hann sé gestaþraut og bílastæðið að það sé Kjalvegur.

Og ég? Ég held ég sé bara með þetta, svona nokkurn veginn. Hlýtur það ekki að vera?

(...og þó hef ég ekki en minnst á niðurganginn, perluboxið sem hrundi í gólfið, eða þá staðreynd að sextán mánaða barnið byrjar að heimta "gjegó" [Diego] um leið og hún sest í bílsætið... já, það eru þessir morgnar.)

Morgunverkin

Ég hef gegnum tíðina ekki verið þekkt fyrir að vera sérstaklega árrisul. Í það minnsta ekki síðan ég hætti að bera út Morgunblaðið einhvern tímann fyrir 12-13 árum (þegar sú vinna var farin að þvælast óþarflega fyrir möguleikum á að sækja partí og síðbúin vídeókvöld með tilheyrandi gistingum út um alla bæi og þverrandi hressleika á morgnana).

Með tvö börn á fyrsta ári, þá höfum við gengið í gegnum allar mögulegar útgáfur af mis-óheilbrigðu svefnmynstri síðasta árið. Sofið í 2-3 tíma lotum, vakað fram á nætur, sofið á vöktum, vaknað ókristilega snemma, vaknað ókristilega snemma EFTIR að hafa vakað fram á nætur, sofið lítið, sofið illa, ekkert sofið. Við höfum drukkið óheyrilegt magn af mis-oft-upphituðu kaffi og safnað baugum á bauga ofan. Mikil ósköp sem ég hef oft dauðvorkennt nágrönnum okkar að sitja uppi með þessa næturgöltrara í næstu íbúð. En núna, rúmu ári eftir að við mættum heim með úfið hárið, spítalaarmbönd um úlnliðinn og nýfætt barn í bílstól undir hvorri hendi, leyfi ég mér loksins að vona að baugarnir fari minnkandi. Dætur okkar virðast loks hafa beygt sig - að mestu leyti - undir þann sannleik lífsins að á nóttunni, þá sé best að sofa.

Það breytir því ekki að skilgreining þeirra á því hvenær nóttin sé búin er ekki alltaf í samræmi við það sem þeir eldri á heimilinu myndu helst vilja. Með harðfylgi höfum við fengið það í gegn, að til klukkan sex, þá ER nótt. Það gefum við ekki eftir. En eitt af börnunum er staðráðið í því að hæfilegur fótaferðatími sé um það bil kl. 6:20. Og því verður ekki hnikað.

En, ótrúlegt en satt, eftir því sem svefnleysisvofur síðastliðins árs hrekjast lengra á braut, þá er mér alveg um það bil að takast að læra að meta þessar fyrstu klukkustundir dagsins. Þetta er vissulega eitt af þeim verkefnum, sem við uppalendurnir skiptum bróðurlega á milli okkar - "Nei, í DAG er komið að ÞÉR" - en þrátt fyrir það, þá er alveg pínulítið notalegt að byrja daginn rólega, að hafa hátt í tvær klukkustundir til stefnu áður en þarf að rjúka út úr húsi og díla við amstur dagsins. Að hafa tíma fyrir kaffibolla, hafragraut og morgunútvarpið, ná að henda í þvottavél eða koma kvöldmatnum í ferli. Ég skil loksins fólk sem nennir að þvo á sér hárið og mála sig á hverjum morgni. Og þegar haustmyrkið færist yfir sé ég fyrir mér kósíheit á vetrarmorgni við kertaljós, áður en haldið er út í kuldann og slabbið.  

En það er ekki síst notalegt fylgjast með þessum tveim, sem ýmist leika á alls oddi eða argast hvor í annarri (og mér). Hvort sem er, þá eru þessar tvær klukkustundir að morgni vissulega dýrmæt samvera, þegar vinnudagur allra er hátt í 60% af vökutíma lítilla manneskja. 

Þrátt fyrir að mamma hefði alveg getað hugsað sér að kúra aðeins lengur undir sæng.

Minimalismi og það sem ég vil kenna börnunum mínum

Það eru margar ástæður fyrir því að minimalískur lífsstíll heillar mig. Meðal þess er tengingin við þau gildi sem ég vil ala upp í börnunum mínum.

Við búum í þjóðfélagi sem er afskaplega neyslumiðað og drifið áfram af neyslu - oftar en ekki of-neyslu. Allstaðar dynja á okkur þau skilaboð að efnisleg gæði muni færa okkur hamingju: ný föt, ný leikföng, nýjar græjur, stærra húsnæði, betri bíll og fleiri hlutir. Og þrátt fyrir besta ásetning er auðvelt að smitast af þessari hugsun.

Ég vil að börnin mín alist upp við það að meta það sem þau eiga. Að þau kunni að meta leikföngin sem til eru, frekar en að hugsa sífellt um það hvað þau vilji eignast næst. Að það sé ekki til slík ofgnótt af dóti að það fari meiri tími í að ganga frá því en að leika sé með það. Að herbergin þeirra séu nýtt undir pláss til að leika sér - ekki pláss til að geyma dót. Og að þau finni fyrir missi, ef eitthvað skemmist eða týnist, en geri ekki ráð fyrir að það sé strax stokkið til og keypt eitthvað nýtt. (Eða sé hreinlega bara sama, því það er svo margt annað til.)

Ég vil að dætur mínar skilji samhengið milli (of)neyslu og þess, hvernig gengur á auðlindir jarðar. Ég vil að þær læri að hugsa út í það að með því að eiga tíu peysur, sem hver er notuð tíu sinnum, höfum við notað upp fimm sinnum meira af hráefnum, orku og vinnutíma fólks (sem, let's face it, vinnur oftar en ekki við ömurlegar aðstæður fyrir laun sem varla teljast mannsæmandi), en ef til eru tvær peysur og gengið fimmtíu sinnum í hvorri. Og ég vil að þær tengi hamingju sína í lífinu við annað en það, að geta sífellt klætt sig í nýja og nýja flík.

Ég vil kenna þeim nægjusemi og hófsemi. Ég vil að þær njóti þess sem þær eiga (og þær eiga sko nóg!) frekar en að fárast yfir því sem þær eiga ekki. Ég vil ala upp í þeim umhverfisvitund og andstyggð á sóun. Ég vil að þær geri sér grein fyrir því hvað þær eru heppnar, hvað það eru mikil forréttindi að eiga allt til alls og hvað það er í raun og veru mikil frekja að heimta að eignast enn meir. Ég vil að þær sjái ástæðu til að fara vel með hlutina, gera við og endurnýta frekar en að eignast alltaf nýtt (og henda hinu úrelta, bilaða og illa farna á sístækkandi ruslahaugana). Ég vil að þær viti hvað raunverulega liggur að baki efnislegum gæðum, í formi vinnu og tíma (bæði þeirra sem búa hlutina til og okkar hinna sem borgum fyrir þá af laununum okkar); en líka út frá því hvaðan þeir koma, hvaða auðlindum er varið til framleiðslu á þeim, og hvar þeir enda þegar notkunartíma þeirra er lokið. Og að þær geti tekið meðvitaðar ákvarðanir um það, hvort tíma, hráefnum og ágangi á umhverfið sé best varið í það að eignast nýjustu týpuna af iPhone, eða hvort hægt sé að nýta þessa þætti á meira gefandi hátt.

Og... ég vil geta farið með krakkagríslingana út í búð án þess að þurfa að díla við stanslaust suð um að kaupa þetta og hitt! ;)